Rizzo εναντίον Berlinguer: Μερικές σκέψεις πάνω στο θέμα του Ευρωκομμουνισμού.

Του Γρηγόρη Καραγιαννίδη

Η αποκήρυξη ήρθε από το βήμα της 20ής Διεθνούς Συνάντησης Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων, η οποία πρωτοδιοργανώθηκε με πρωτοβουλία του ΚΚΕ, και φέτος πραγματοποιήθηκε στον Περισσό.  

Ο Marco Rizzo, Γραμματέας του ιταλικού Partito Comunista, αποκήρυξε ως λάθος την περίοδο της ηγεσίας του Enrico Berlinguer στο πάλαι ποτέ Partito Comunista Italiano (P.C.I.), κατηγορώντας παράλληλα τον Berlinguer για την πολιτική του.

Παράλληλα, ο Marco Rizzo, έδειξε την "ευθυγράμμισή" του με την πολιτική την και ιδεολογία του ΚΚΕ. Τη "σκληρή γραμμή" για να το πω χονδρικά.

Η στάση του αυτή απέναντι στην κληρονομιά του P.C.I. αποτελεί ένα τεράστιο λάθος και μία υποτίμηση της κληρονομιάς του ιταλικού κομμουνιστικού κινήματος.

Πολλοί θα σπεύσουν να πουν σε αυτό το σημείο για την τραγική μετάλλαξη του P.C.I. σε σοσιαλδημοκρατικό κόμμα -του οποίου διάδοχο σχήμα αποτελεί το σημερινό Partito Democratico-, και ότι ο Ευρωκομμουνισμός μόνο σε αυτή τη μετάλλαξη μπορούσε να οδηγήσει. Όμως τα πράγματα δεν είναι έτσι.

Ο Ευρωκομμουνισμός πρωτοεμφανίστηκε σαν ρεύμα του κινήματος ως αποτέλεσμα του Μάη του 1968, και της κατάπνιξης το ίδιο ετος της "Άνοιξης της Πράγας" με την εισβολή των Σοβιετικών τανκς στην Τσεχοσλοβακία. Τότε, το P.C.I., μαζί με άλλα Ευρωπαϊκα κομμουνιστικα κόμματα καταδίκασαν την εισβολή αυτή. 

Το ρεύμα αυτό "αποκρυσταλλώθηκε" τη δεκαετία του 1970, και είχε τα εξής χαρακτηριστικά: κοινοβουλευτισμό, φιλοευρωπαϊκή στάση, καταδίκη της γραφειοκρατίας. Το ακολούθησαν, όχι μόνο το P.C.I., αλλά και τα κομμουνιστικά κόμματα της Ισπανίας και της Γαλλίας, όπως και το ΚΚΕ Εσωτερικού στην Ελλάδα. 

Το P.C.I. κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1970, ακολούθησε την πολιτική του "ιστορικού συμβιβασμού" απέναντι στην Democrazia Cristiana, με μόνο σκοπό την ενότητα των ιταλικών δημοκρατικών δυνάμεων, ώστε να αποφευχθούν γεγονότα σαν αυτά του πραξικοπήματος Πινοσέτ στη Χιλή το 1973. Η τακτική αυτή βέβαια απέτυχε, και μάλιστα, μετά το 1980, ο Berlinguer την εγκατέλειψε, στρέφοντας το κόμμα ακόμη πιο Αριστερά, προς  μία καθαρά κινηματική κατεύθυνση.

Η μετάλλαξη του P.C.I. δεν ήταν αποτέλεσμα της πολιτικής του Berlinguer (ο οποίος πέθανε από εγκεφαλικό τον Ιούνη του 1984), ούτε του διαδόχου του, Alessandro Natta. Ήταν αποτέλεσμα της "στροφής της Μπολόνια" (Svolta Di Bologna) το 1989, η οποία συντελέστηκε από τον τότε Γενικό Γραμματέα του P.C.I., Achille Occhetto, και την ομάδα γύρω από αυτόν (Walter Veltroni, Massimo D' Alema κλπ) και κατέληξε στο 20ό συνέδριο του κόμματος το Φλεβάρη του 1991 στο Rimini της Ιταλίας, όπου η ηγεσία αποφάσισε τη μετάλλαξη μετάλλαξη του P.C.I. στο σοσιαλδημοκρατικό Partito Democratico Della Sinistra (PDS).

Στην απόφαση αυτή της ηγεσίας, αντιτάχθηκε, όχι μόνο πλήθος μελών και στελεχών του P.C.I., αλλά και ιστορικά στελέχη του κόμματος, όπως o Pietro Ingrao, ο Armando Cossutta κλπ, οι οποίοι αργότερα αποχώρησαν από το μεταλλαγμένο κόμμα, ιδρύοντας το κίνημα της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης.

Πέρα από το P.C.I., τα άλλα ευρωκομμουνιστικά κόμματα της Ευρώπης (Γαλλικό, Ισπανικό) καθώς και η μετεξέλιξη του"δικού μας" ΚΚΕ Εσωτερικού (Ε.ΑΡ.-Συνασπισμός και Α.Κ.Ο.Α.) παρέμειναν στον Αριστερό τους προσανατολισμό, τασσόμενα στη Ριζοσπαστική Αριστερά.

Ειδικότερα, στην περίπτωση της Ιταλίας, υπάρχει μία τεράστια προσπάθεια από τους κομμουνιστές για την επανίδρυση του P.C.I., οι οποίοι, εκτός από τον σεβασμό στην κληρονομιά των Gramsci, Togliatti, Longo και Berlinguer, έχουν και μία αδιαπραγμάτευτη στάση κατά του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σαν έναν από τους βασικούς πυλώνες στη στρατηγική ενός νέου κομμουνιστικού υποκειμένου που θα αγκαλιάσει την εργατική τάξη.

Με λίγα λόγια, ο Ευρωκομμουνισμός αποτέλεσε ένα ρεύμα αμφισβητήσεως της Σοβιετικής γραφειοκρατίας τις δεκαετίες του '70 και του '80, και "πέρασε στην ιστορία" το 1991, με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και του επονομαζόμενου "υπαρκτού σοσιαλισμού". Σαν ρεύμα δεν υπάρχει πλέον. Δημιουργήθηκε σε τελείως διαφορετικές συνθήκες απο αυτές που υπάρχουν σήμερα στον κόσμο, και εξαντλήθηκε όταν οι συνθήκες αυτές άλλαξαν (ακόμη και η ΕΟΚ π.χ., την οποία ο Ευρωκομμουνισμός υποστήριζε, είναι διαφορετική από τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση). Όποτε κι αυτά τα κόμματα που ήταν ευρωκομμουνιστικά,είναι σήμερα κόμματα που ανήκουν στη Ριζοσπαστική Αριστερά.

Όσο για τους σοσιαλδημοκράτες και τους "μεταλλαγμένους Αριστερούς" που συνεχίζουν να επικαλούνται την κληρονομιά του Berlinguer δικαιολογώντας τη δική τους μετάλλαξη (Partito Democratico, ΣΥ.ΡΙΖ.Α. μετά τον Ιούλη του 2015 κλπ) το κάνουν ανιστόρητα και με μόνο σκοπό να δώσουν ένα άλλοθι στις δικές τους πολιτικές λιτότητας και συμπορεύσεώς τους με τον καπιταλισμό. Η κληρονομιά του Berlinguer είναι μία από τις μήτρες της δικαιωματικής και κινηματικής Αριστεράς(επί ηγεσίας του, το κόμμα ήταν το πρώτο που έθεσε θέματα κατά του σεξισμού, και υπέρ των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤ κοινότητος), και όχι η διακοπή καθε δεσμού με το παρελθόν κι η στροφή προς τη σοσιαλδημοκρατία που ο Occhetto και η ομάδα του συντέλεσαν.

O Marco Rizzo είναι γέννημα-θρέμμα του P.C.I., του Ευρωκομμουνισμού, και ήταν μάλιστα από τα μέλη που το 1991 δημιούργησαν την Επανίδρυση, και αργότερα, το 1998, το Partito Dei Comunisti Italiani. Υπήρξε μάλιστα ευρωβουλευτής του δεύτερου έως το 2009. Το να αποκηρύσσει τον Enrico Berlinguer είναι σαν να αποκηρύσσει όλους τους κομμουνιστές της Ιταλίας και τους αγώνες που αυτοί έδωσαν -μαζί τους και ο ίδιος-.

Όμως ο Rizzo στην ουσία δε χτυπάει τον Berlinguer. Χτυπάει την ενότητα των ιταλών κομμουνιστών, τη σύγχρονη ιταλική Κομμουνιστική Αριστερά, η οποία αμφισβητεί τον σταλινισμό και τη γραφειοκρατία, μη αποβλέποντας σε αυτό που οι συνεχιστές του Berlinguer ζητούν: την ενότητα των Κομμουνιστών της Ιταλίας. 

Λύση για το εργατικό κίνημα στην Ιταλία είναι η ενότητα των Κομμουνιστών, η βελτίωση της κληρονομιάς του παρελθόντος, και η δημιουργία ενός σύγχρονου κομμουνιστικού υποκειμένου. Όχι  αυτό που ο Rizzo σιγοντάρει με το λόγο του: μία επιστροφή "πίσω στο χρόνο", πίσω στις σκοτεινές εποχές των τανκς στην Πράγα, πίσω στην εποχή του Στάλιν, στην καταστολή κάθε αμφισβήτησης, στην επικράτηση του "παπικού αλάθητου" μίας εκφυλισμένης Κομιντέρν της δεκαετίας του '30. Με λιγα λόγια, πίσω στην εποχή των δικών της Μόσχας.